Της Φωτεινής Μαρκατσέλη
Η σύγχρονη ιατρική παρουσιάζεται ως επιστήμη προόδου και ανθρωπισμού. Στην πραγματικότητα, όμως, έχει χτιστεί πάνω σε μια κραυγαλέα ανισότητα: το ανδρικό σώμα θεωρείται ο κανόνας και το γυναικείο η εξαίρεση. Για δεκαετίες, οι γυναίκες αποκλείονταν από κλινικές μελέτες με το πρόσχημα ότι είναι «πολύπλοκες» λόγω ορμονών. Το αποτέλεσμα; Φάρμακα και θεραπείες αναπτύχθηκαν χωρίς να λαμβάνουν σοβαρά υπόψη πώς λειτουργεί το γυναικείο σώμα, αφήνοντας τεράστια κενά γνώσης που επηρεάζουν εκατομμύρια ζωές μέχρι σήμερα.
Ακόμα και σήμερα, μεγάλο μέρος της ιατρικής έρευνας βασίζεται σε αρσενικά πειραματόζωα και άνδρες εθελοντές. Οι γυναίκες, λοιπόν, συχνά λαμβάνουν θεραπείες χωρίς επαρκή δεδομένα για το πώς θα επηρεάσουν πραγματικά το σώμα τους. Δεν πρόκειται για αμέλεια — είναι αποτέλεσμα συστηματικής επιλογής.
Το πρόβλημα γίνεται πιο εμφανές όταν μιλάμε για παθήσεις που πλήττουν κυρίως γυναίκες. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η ενδομητρίωση. Επηρεάζει περίπου μία στις δέκα γυναίκες και χρειάζεται κατά μέσο όρο 7 έως 10 χρόνια για να διαγνωστεί. Στο μεταξύ, οι γυναίκες ακούν ότι “είναι φυσιολογικό”, ότι “όλες οι γυναίκες πονάνε” ή ότι “είναι στο μυαλό τους”. Ο πόνος γίνεται κανονικότητα — όχι γιατί είναι φυσικός, αλλά γιατί κανείς δεν μπήκε στον κόπο να τον πάρει στα σοβαρά.
Παρόμοια αντιμετώπιση έχει και η εμμηνόπαυση. Αντί να θεωρείται ένα σημαντικό στάδιο ζωής που χρειάζεται ενημέρωση και υποστήριξη, παρουσιάζεται σαν κάτι που οι γυναίκες απλώς πρέπει να αντέξουν. Οι εξάψεις, η αϋπνία, η εξάντληση, οι αλλαγές στη διάθεση και οι πόνοι θεωρούνται «φυσιολογικά», άρα όχι άξια προσοχής. Πολλές γυναίκες φεύγουν από τα ιατρεία με ελάχιστες πληροφορίες ή με την αίσθηση ότι υπερβάλλουν. Ταυτόχρονα, η κοινωνία σπάνια μιλά για αυτή τη φάση, κάνοντάς την να φαίνεται ντροπιαστική. Πολλές περνούν την εμμηνόπαυση μόνες, χωρίς καθοδήγηση και υποστήριξη, παρότι μπορεί να επηρεάσει βαθιά την καθημερινότητά τους, τις σχέσεις τους και την ψυχική τους υγεία. Αντί να αντιμετωπίζεται σοβαρά, συχνά υποβαθμίζεται σε αστεία ή στερεότυπα για “νεύρα” και “ορμόνες”, στέλνοντας το μήνυμα ότι οι δυσκολίες των γυναικών είναι κάτι που απλώς πρέπει να υπομείνουν.
Το πρόβλημα δεν είναι ότι η επιστήμη δεν μπορεί να ασχοληθεί με αυτά τα θέματα. Είναι ότι για χρόνια δεν το θεώρησε προτεραιότητα. Η έρευνα για τη γυναικεία υγεία χρηματοδοτείται λιγότερο και προχωρά πιο αργά, σαν να αφορά μια μικρή ομάδα — ενώ στην πραγματικότητα αφορά τη μισή ανθρωπότητα. Πόσες γυναίκες έχουν φύγει από ιατρείο νιώθοντας ότι δεν τις άκουσαν; Πόσες έχουν μάθει να αμφισβητούν τον ίδιο τους τον πόνο;
Η υποβάθμιση της γυναικείας υγείας δεν είναι ατύχημα. Είναι αποτέλεσμα επιλογών. Επιλογών για το ποια σώματα αξίζουν έρευνα, προσοχή και πόρους. Και όσο αυτό δεν αλλάζει, οι γυναίκες θα συνεχίσουν να πληρώνουν το τίμημα με την υγεία τους.
Η ισότητα στην ιατρική δεν είναι πολυτέλεια. Είναι ανάγκη. Και είναι καιρός να την απαιτήσουμε.
Η Φωτεινή Μαρκατσέλη είναι πτυχιούχος Πολιτικών Επιστημών του Παντείου Πανεπιστημίου
ΠΗΓΗ ΦΩΤΟ: eurokinissi
