Της Φωτεινής Μαρκατσέλη
Την 25η Μαρτίου 2026, η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών υιοθέτησε μια ιστορική ψήφο δήλωση με τίτλο «Διακήρυξη για το Εμπόριο Δουλεμένων Αφρικανών και τη Φυλετική Υποδούλωση ως το Σοβαρότερο Έγκλημα κατά της Ανθρωπότητας».
Το ψήφισμα είχε στόχο να αναγνωρίσει το διατλαντικό δουλεμπόριο Αφρικανών ως ένα από τα πιο αποτρόπαια εγκλήματα στην ανθρώπινη ιστορία και να ενθαρρύνει πολιτικές για επανόρθωση καθώς και εκπαιδευτικά/αναπτυξιακά προγράμματα για τις πληγές του παρελθόντος.
Το κείμενο εγκρίθηκε με 123 ψήφους υπέρ, 52 αποχές, και 3 κατά (ΗΠΑ, Ισραήλ, Αργεντινή). Η ψήφος είναι τυπικά μη δεσμευτική, αλλά δεν μπορούμε να παραλείψουμε το πολιτικό και συμβολικό της βάρος.
Η Ελλάδα ήταν μια από τις 52 χώρες που επέλεξαν να απέχουν. Με μια πρώτη ματιά η χωρά μας πήρε μια επιφυλακτική πολιτική στάση με σκοπό να διαφυλάξει τις εθνικές και νομικές της θέσεις στο πλαίσιο διεθνών ψηφισμάτων, όμως δικαιολογείται μια στάση ‘ουδετερότητας’ σε ζητήματα δουλείας από μια χωρά με ισχυρή ιστορική παράδοση στον αγώνα για ελευθερία;
Η Ελλάδα δεν επέλεξε απλά να απέχει, επέλεξε να αποποιηθεί τις ηθικές της ευθύνες. Μια χωρά που έχει ταυτιστεί διαχρονικά με τον αγώνα για ελευθερία, με κορυφαίο παράδειγμα την Ελληνική Επανάσταση του 1821, και έχει οικοδομήσει την ταυτότητα της πάνω σε έννοιες όπως η ελευθερία, η αξιοπρέπεια και η αντίσταση στην καταπίεση, αρνείται να αναγνωρίσει επίσημα ένα από τα μεγαλύτερα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Δεν μιλάμε λοιπόν για μια απλή διπλωματική αποχή αλλά για μια βαθιά αντίφαση η οποία εκθέτει τη στάση της χωράς απέναντι σε ζητήματα ιστορικής δικαιοσύνης.
Η δουλεία δεν αποτελεί διαπραγματεύσιμη ιστορική λεπτομέρεια· είναι ένα από τα πιο φρικτά εγκλήματα κατά τη ς ανθρωπότητας. Η χώρα μας έχει ηθική υποχρέωση να σταθεί στο πλευρό της διεθνούς ηθικής τάξης και να υπερασπιστεί με συνέπεια τα ανθρώπινα δικαιώματα. Αλλιώς, η στάση της δεν μπορεί να παρουσιαστεί ως ουδέτερη ή προσεκτική διπλωματία· είναι σαφής αποφυγή ανάληψης ευθύνης απέναντι στην ιστορική της ταυτότητα και υπονομεύει την αξιοπιστία της στο διεθνές πεδίο. Όταν οι αρχές της ελευθερίας, της δικαιοσύνης και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας εφαρμόζονται επιλεκτικά, τα ανθρώπινα δικαιώματα παύουν να είναι καθολικές αξίες και μετατρέπονται σε εργαλείο πολιτικής σκοπιμότητας.
Σε τελική ανάλυση, η αποχή δεν είναι απλώς μια διπλωματική επιλογή· είναι ένα μήνυμα. Και το μήνυμα που εκπέμπεται, όταν δεν υπάρχει σαφής τοποθέτηση υπέρ της ιστορικής δικαιοσύνης, είναι ότι η χώρα επιλέγει τη σιωπή εκεί όπου θα έπρεπε να υπάρχει ξεκάθαρη φωνή.
ΠΗΓΗ ΦΩΤΟ: EPA/Justin Lane
Η Φωτεινή Μαρκατσέλη είναι πτυχιούχος του τμήματος Πολιτικών Επιστημών του Παντείου Πανεπιστημίου.
