Δύο 17χρονες προχωρούν σε μια αδιανόητη ενέργεια…. Το θέμα είναι πρώτο παντού, σε όλα τα ΜΜΕ… Και ξαφνικά η συζήτηση γύρω από την τραγωδία με τις δύο 17χρονες στην Ηλιούπολη δεν αφορά μόνο το ίδιο το γεγονός αλλά και τον τρόπο με τον οποίο μέρος των ΜΜΕ επιλέγει να το μετατρέψει σε τηλεοπτικό και ψηφιακό… θέαμα.
Η αναπαραγωγή συγκεκριμένα βίντεο από τη στιγμή της πτώσης, οι δραματοποιημένοι τίτλοι, οι συνεχείς επαναλήψεις και η επιμονή στην αποκάλυψη λεπτομερειών προκάλεσαν οργή. Φυσικά εκεί τέθηκαν και δικαιολογημένα ερωτήματα για τα όρια της ενημέρωσης.
Όμως υπάρχει και μια κρίσιμη διάκριση που δεν πρέπει να χαθεί μέσα στη γενικευμένη αγανάκτηση.
Δεν λειτούργησαν όλα τα μέσα με τον ίδιο τρόπο. Δεν πρόβαλαν όλοι το βίντεο. Δεν επέλεξαν όλοι τη λογική της ωμής αναπαραγωγής. Υπήρξαν και οι δημοσιογράφοι που σεβάστηκαν στοιχειώδεις κανόνες δεοντολογίας, αποφεύγοντας τόσο τη μετάδοση του υλικού όσο και την συναισθηματική εκμετάλλευση της υπόθεσης. Το να μπαίνουν όλοι στο ίδιο τσουβάλι σίγουρα δεν είναι κριτική είναι ισοπέδωση.
Και κάπου εδώ χωρίς να υπάρχει λόγος καθώς το θέμα είναι σε γενικές γραμμές ξεκάθαρο ως προς τον τρόπο που θα πρέπει δημοσιογραφικά να αντιμετωπίζεται ανοίγει η συζήτηση.
Η αυτοκτονία και ιδιαίτερα όταν αφορά ανήλικους είναι ένα «δυνατό θέμα» για τηλεθέαση ; Η απάντηση είναι ρητή και γνωστή: ΟΧΙ.
Αυτό που έχει δημοσιογραφικό νόημα είναι κάτι εντελώς διαφορετικό. Η διερεύνηση των αιτιών που οδήγησαν έναν νέο άνθρωπο σε αυτό το αδιέξοδο. Το οικογενειακό, κοινωνικό και σχολικό περιβάλλον, η ψυχική υγεία, τα σημάδια που αγνοήθηκαν, οι δομές που δεν λειτούργησαν. Εκεί βρίσκεται η ουσία της ενημέρωσης και όχι στη στιγμή του θανάτου, αλλά σε όσα προηγήθηκαν και σε όσα μπορούν να αποτρέψουν την μια… επόμενη τραγωδία.
Η αυτοκτονία είναι ένα πεδίο όπου η δημοσιογραφία οφείλει να λειτουργεί με αυστηρούς κανόνες ευθύνης.
Ναι όπως σε όλα τα θέματα αλλά εδώ και με επιπλέον κόκκινες γραμμές.
Ο Κώδικας Δεοντολογίας προβλέπει ότι οι δημοσιογράφοι οφείλουν να αποφεύγουν την προβολή στοιχείων που ενισχύουν τον μιμητισμό ή προσβάλλουν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.
Ο Κώδικας Δεοντολογίας είναι σαφής και συγκεκριμένα στο άρθρο 2 αναφέρεται μεταξύ άλλων : «Ο δημοσιογράφος δικαιούται και οφείλει: Να σέβεται την προσωπικότητα, την αξιοπρέπεια και το απαραβίαστο της ιδιωτικής ζωής του ανθρώπου και του πολίτη. Να σέβεται την κατοχυρωμένη με διεθνείς συμβάσεις προστασία των ανηλίκων»
Αντίστοιχα, οι οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (World Health Organization- WHO- ΠΟΥ) για την κάλυψη αυτοκτονιών είναι σαφείς. Δεν πρέπει να δημοσιοποιούνται σκληρές εικόνες, μέθοδοι, σημειώματα ή λεπτομέρειες που μπορούν να λειτουργήσουν ως παράγοντας μίμησης.
Η ελληνική νομοθεσία και το ρυθμιστικό πλαίσιο επίσης δεν αφήνουν περιθώρια παρερμηνείας.
Το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης έχει επανειλημμένα επισημάνει ότι απαγορεύεται η μετάδοση περιεχομένου που προσβάλλει την προσωπικότητα ανηλίκων ή μετατρέπει την ανθρώπινη τραγωδία σε θέαμα.
Παράλληλα, ο νόμος περί προστασίας προσωπικών δεδομένων και ανθρώπινης αξιοπρέπειας καλύπτει και τη μεταθανάτια έκθεση θυμάτων, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για ανήλικους.
Δεν πρέπει παράλληλα να ξεχνάμε πως όλη αυτή η έκθεση έχει συνέπειες, για τις οικογένειε, για τους συμμαθητές τους, τους συνομήλικους νέους που παρακολουθούν, αλλά ακόμη και για την ίδια την κοινωνία που σταδιακά συνηθίζει να βλέπει τον θάνατο σαν… viral νέο.
Η σοβαρή δημοσιογραφία δεν είναι “πουλάω θάνατο”. Είναι η ικανότητα να καλύπτεις ένα τραγικό γεγονός χωρίς να γίνεσαι μέρος της εκμετάλλευσής του.
Σε αυτή την υπόθεση λοιπόν, κάποιοι απέτυχαν παταγωδώς αλλά όχι όλοι, ΟΧΙ ΌΛΟΙ.
Σε περιόδους λοιπόν που η ενημέρωση δοκιμάζεται, δεν υπάρχει περιθώριο για θολές γραμμές.
Ο σωστός πρέπει να ξεχωρίζει καθαρά από την προχειρότητα και την εκμετάλλευση.
Το κοινό δεν είναι παθητικός δέκτης επιλέγει, κρίνει και τελικά επιβραβεύει. Η κοινωνία πρέπει και αυτή με τη σειρά της να αποφασίζει από πού και πώς θα ενημερωθεί.
Επιμέλεια: “Επί Πληροφοριών”
