Mετά την πανδημία του κορονοΐού, όλοι μας είμαστε λίγο πιο ανήσυχοι όταν πρόκειται για νέες εξάρσεις ασθενειών. Επομένως, είναι κατανοητό ότι ο θάνατος μιας εργαστηριακής τεχνικού που εργαζόταν σε ερευνητικό ινστιτούτο για την πανώλη στη Σιβηρία έχει θέσει τους πάντες σε κατάσταση αυξημένης επιφυλακής. Ωστόσο, ενώ εξακολουθούν να υπάρχουν πολλά που δεν γνωρίζουμε για την υπόθεση αυτή, υπάρχει μια άλλη απειλή για τη δημόσια υγεία που διαμορφώνεται στη Ρωσία και η οποία αξίζει μεγαλύτερη προσοχή και ανησυχία.
Οι λεπτομέρειες της ύποπτης μόλυνσης από πανώλη παραμένουν ασαφείς. Σύμφωνα με δημοσιεύματα τοπικών μέσων ενημέρωσης, η 28χρονη Ντάρια Σιπίλοβα ενδέχεται να προσβλήθηκε από πνευμονική πανώλη έπειτα από ένα ατύχημα στον χώρο εργασίας της, αν και οι σχετικές πληροφορίες δεν έχουν επιβεβαιωθεί. Οι ρωσικές αρχές έχουν ανακοινώσει ότι περίπου 200 άτομα που είχαν έρθει σε επαφή μαζί της τέθηκαν σε καραντίνα. Η πνευμονική πανώλη είναι μια σοβαρή λοίμωξη που εκδηλώνεται όταν το βακτήριο Yersinia pestis προσβάλει τους πνεύμονες. Χωρίς θεραπεία, είναι σχεδόν πάντοτε θανατηφόρα.
Επισήμως, ο θάνατος της Σιπίλοβα αποδόθηκε σε πνευμονία «άγνωστης» αιτιολογίας, ενώ οι ρωσικές αρχές ενημέρωσαν τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) ότι δεν είχε καταγραφεί κανένα κρούσμα πανώλης στην περιοχή. Ο ΠΟΥ ζήτησε περισσότερες πληροφορίες, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε ότι έχει προγραμματίσει τηλεφωνική επικοινωνία με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, για να συζητήσουν το περιστατικό.
Ο ΠΟΥ αναφέρει ότι δεν διαθέτει επαρκείς πληροφορίες ώστε να πραγματοποιήσει ολοκληρωμένη αξιολόγηση του κινδύνου και ότι η Ρωσία έχει καθυστερήσει υπερβολικά να απαντήσει στα ερωτήματά του, χαρακτηρίζοντας αυτή την καθυστέρηση «μη αποδεκτή». Η αδιαφάνεια της ρωσικής αντίδρασης προκαλεί ανησυχία, όχι μόνο επειδή η πιθανή εμφάνιση πανώλης δεν αποτελεί τη μοναδική απειλή για τη δημόσια υγεία στη Σιβηρία.
Η πιο ανησυχητική απειλή βρίσκεται στο μόνιμα παγωμένο έδαφος της περιοχής, τον λεγόμενο μόνιμο παγετό (permafrost), όπου τα κατάλοιπα προηγούμενων πανδημιών διατηρούνται μέσα στο ψύχος. Εκεί, DNA του ιού της ευλογιάς εντοπίστηκε σε μια μούμια ηλικίας 300 ετών, ενώ RNA του ιού της γρίπης βρέθηκε στους πνεύμονες ενός σώματος που παρέμενε θαμμένο στο έδαφος από το 1918.
Οι επιστήμονες έχουν πλέον καταφέρει να αναβιώσουν παθογόνους μικροοργανισμούς οι οποίοι παρέμεναν σε λανθάνουσα κατάσταση στον μόνιμο παγετό επί δεκάδες χιλιάδες χρόνια. Ορισμένοι είναι συναρπαστικοί από επιστημονική άποψη, αλλά δεν αποτελούν απειλή, όπως οι γιγαντιαίοι ιοί που μπορούν να προσβάλουν μόνο μονοκύτταρες αμοιβάδες. Άλλοι συγγενεύουν με κοινούς ανθρώπινους παθογόνους μικροοργανισμούς, όπως οι σταφυλόκοκκοι (βακτήρια του γένους Staphylococcus) και τα καμπυλοβακτηρίδια (Campylobacter), τα οποία αποτελούν την κυριότερη αιτία διαρροϊκών νοσημάτων.
Παρότι διαθέτουμε φάρμακα που θα έπρεπε να μπορούν να αντιμετωπίσουν αυτούς τους γνώριμους εχθρούς, τα γονίδια που σχετίζονται με την αντοχή στα αντιβιοτικά εμφανίζονται σε απροσδόκητα υψηλή συχνότητα μεταξύ των βακτηρίων που βρίσκονται παγιδευμένα στο παγωμένο έδαφος.
Ακόμη πιο τρομακτικοί είναι οι ιοί και τα βακτήρια που ενδέχεται να συνέβαλαν στην εξαφάνιση των Νεάντερταλ, ή των μαμούθ και τα οποία θα ήταν σήμερα άγνωστα στον άνθρωπο.
Φυσικά, τίποτα από όλα αυτά δεν θα αποτελούσε πρόβλημα αν το κλίμα μας παρέμενε σταθερό. Ωστόσο, η κλιματική αλλαγή που προκαλείται από τον άνθρωπο θερμαίνει την Αρκτική έως και τέσσερις φορές ταχύτερα από ό,τι τον υπόλοιπο πλανήτη. Ο μόνιμος παγετός λιώνει με ταχείς ρυθμούς, αυξάνοντας τον κίνδυνο να ανοίξει το «κουτί της Πανδώρας» και να απελευθερωθούν αρχαίοι παθογόνοι μικροοργανισμοί.
Ο κίνδυνος εντείνεται από την αυξανόμενη βιομηχανική δραστηριότητα στην περιοχή και την επακόλουθη αύξηση του αριθμού των μετακινούμενων εργαζομένων, οι οποίοι αυξάνουν την πιθανότητα εξάπλωσης μιας ενδεχόμενης επιδημίας σε λιγότερο απομονωμένες περιοχές του κόσμου.
Όσο τραβηγμένο κι αν ακούγεται το ενδεχόμενο εμφάνισης ενός παθογόνου μικροοργανισμού που θα μπορούσε να θυμίζει κάτι από ταινία με ζόμπι, αξίζει να θυμηθούμε ότι η απόψυξη του μόνιμου παγετού στη Σιβηρία, έπειτα από ένα θερμό και ξηρό καλοκαίρι, οδήγησε το 2016 σε επιδημία άνθρακα, η οποία σκότωσε ένα αγόρι 12 ετών και περισσότερους από 2.300 ταράνδους.
Το 2023, επιστήμονες από τη Γαλλία, τη Γερμανία και τη Ρωσία δημοσίευσαν μια επιστημονική μελέτη, προειδοποιώντας ότι οι κίνδυνοι για την υγεία από την τήξη του μόνιμου παγετού είναι απολύτως υπαρκτοί και απαιτούν περαιτέρω διερεύνηση. Ωστόσο, καθώς το μεγαλύτερο μέρος του μόνιμου παγετού παγκοσμίως βρίσκεται στη Ρωσία, η εισβολή του Πούτιν στην Ουκρανία έχει περιπλέξει τις ερευνητικές συνεργασίες και την ανταλλαγή πληροφοριών.
Και, όπως καταδεικνύει η έλλειψη λεπτομερειών γύρω από τον ύποπτο θάνατο από πανώλη, δεν είναι καθόλου σαφές ότι η Ρωσία θα ήταν πρόθυμη να παράσχει πλήρη ενημέρωση για οποιονδήποτε κίνδυνο προκύψει από τον μόνιμο παγετό.
Όπως έγραψε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X την Πέμπτη ο γενικός διευθυντής του ΠΟΥ, Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους, αναφερόμενος στη διερεύνηση του θανάτου της Σιπίλοβα:
«Η έγκαιρη, πλήρης και διαφανής ανταλλαγή πληροφοριών, σύμφωνα με τους Διεθνείς Υγειονομικούς Κανονισμούς, είναι απαραίτητη για να αποσαφηνιστούν οι αντικρουόμενες αναφορές και να καταστεί δυνατή η ακριβής αξιολόγηση των πιθανών κινδύνων για τη δημόσια υγεία».
Αυτό ισχύει εξίσου τόσο για τους παθογόνους μικροοργανισμούς που θα μπορούσαν να θυμίζουν «ζόμπι» όσο και για την πανώλη.
Πηγή: skai.gr
