Του Χρήστου Θ. Στρατουλάκου
Οι κινητοποιήσεις των νέων στη Γαλλία φέρνουν στο προσκήνιο ένα ερώτημα που αφορά ολόκληρη την Ευρώπη: τι μέλλον μπορεί να σχεδιάσει μια γενιά όταν η αξιοπρεπής διαβίωση γίνεται διαρκώς δυσκολότερη;
Οι μαθητικές διαμαρτυρίες για τις συνθήκες εκπαίδευσης συναντήθηκαν με τις διεκδικήσεις εργαζομένων για καλύτερους μισθούς, φορολογική δικαιοσύνη και ενίσχυση των δημόσιων υπηρεσιών. Η συμμετοχή εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων στις κινητοποιήσεις της 5ης Νοεμβρίου δείχνει ότι η δυσαρέσκεια ξεπερνά τα όρια της εκπαιδευτικής κοινότητας.
Πίσω από αυτή την αντίδραση βρίσκεται η αγωνία για την κοινωνική προοπτική. Η εκπαίδευση και η εργασία οφείλουν να ανοίγουν δρόμους προς μια καλύτερη ζωή. Όταν, όμως, οι νέοι αισθάνονται ότι ακόμη και η προσπάθεια δεν εξασφαλίζει οικονομική ανεξαρτησία, η απογοήτευση μετατρέπεται σε πολιτική αμφισβήτηση.
Το ζήτημα αφορά και τη μεσαία τάξη. Η «κατάργησή» της αποτελεί πολιτική διατύπωση, όχι κυριολεκτική περιγραφή μιας κοινωνικής ομάδας που έπαψε να υπάρχει. Περιγράφει, όμως, τον φόβο της συρρίκνωσής της: την απώλεια της ασφάλειας, της δυνατότητας αποταμίευσης και της προσδοκίας ότι τα παιδιά θα ζήσουν καλύτερα από τους γονείς τους.
Μια λανθασμένη ευρωπαϊκή κατεύθυνση
Από αυτή την οπτική, οι γαλλικές κινητοποιήσεις αναδεικνύουν μια βαθιά λανθασμένη κατεύθυνση της ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής: την αντιμετώπιση της δημοσιονομικής πειθαρχίας ως υπέρτατου στόχου, όταν η κοινωνική συνοχή χρειάζεται εξίσου δεσμευτική προστασία.
Η μείωση των ελλειμμάτων δεν αρκεί για να χαρακτηριστεί επιτυχημένη μια πολιτική. Πρέπει να εξετάζεται ποιος επωμίζεται το κόστος, ποιος προστατεύεται και ποιες δυνατότητες διατηρούν οι πολίτες να προοδεύσουν. Μια Ευρώπη που ζητά διαρκώς προσαρμογή από όσους διαθέτουν τα λιγότερα υπονομεύει την ίδια την εμπιστοσύνη πάνω στην οποία στηρίζεται.
Η ευθύνη, βεβαίως, δεν εξαντλείται στις Βρυξέλλες. Οι εθνικές κυβερνήσεις αποφασίζουν για τη φορολογία, την εκπαίδευση, τη στέγαση και την κατανομή των βαρών. Η επίκληση των ευρωπαϊκών υποχρεώσεων δεν τις απαλλάσσει από τις δικές τους επιλογές.
Το πρόβλημα ξεπερνά τη Γαλλία
Αντίστοιχες ανησυχίες εκφράζονται και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, με διαφορετικές αφορμές: τη στέγαση στην Ισπανία και την Πορτογαλία, την εκπαίδευση στη Γαλλία και το Βέλγιο, τις δημόσιες δαπάνες στην Ιταλία. Οι κινητοποιήσεις έχουν ιδιαίτερα εθνικά χαρακτηριστικά, αλλά αναδεικνύουν μια κοινή αγωνία για το κόστος ζωής και το μέλλον.
Η απάντηση απαιτεί προσιτή κατοικία, αξιοπρεπείς αμοιβές, ισχυρή δημόσια εκπαίδευση και δικαιότερη κατανομή των φορολογικών βαρών. Απαιτεί, κυρίως, οι νέοι να αποκτήσουν πραγματικό λόγο στις αποφάσεις που καθορίζουν τη ζωή τους.
Η οργή στους δρόμους της Γαλλίας αποτελεί προειδοποίηση για την Ευρώπη. Όταν η κοινωνική άνοδος μοιάζει προνόμιο και η οικονομική ασφάλεια απομακρύνεται, η πολιτική οφείλει να αλλάξει κατεύθυνση. Η προστασία της μεσαίας τάξης και των οικονομικά ασθενέστερων είναι προϋπόθεση δημοκρατικής σταθερότητας.
Σε αυτό το σημείο και μια σημαντική επισήμανση καθώς συχνά υπάρχουν παρανοήσεις και καλλιεργούνται λανθασμένες εντυπώσεις: Στη Γαλλία όσοι καταστρέφουν περιουσίες, λεηλατούν καταστήματα και κλέβουν, δεν είναι οι νέοι που αγωνίζονται για ένα καλύτερο αύριο. Είναι εκείνοι που εκμεταλλεύονται την οργή και την κοινωνική δυσαρέσκεια για να επιδοθούν σε πράξεις βίας και παρανομίας. Οι πραγματικοί νέοι που διεκδικούν το μέλλον τους δεν κρύβονται πίσω από κουκούλες για να λεηλατήσουν, αλλά βγαίνουν μπροστά με φωνή επιχειρήματα και αγώνα. Γιατί η διεκδίκηση δεν είναι καταστροφή και η διαμαρτυρία δεν αποτελεί άλλοθι για την παρανομία. Σημαντικο λοιπον να θυμόμαστε πως δεν θα πρέπει να συγχέουμε τον κοινωνικό αγώνα με την παραβατικότητα ούτε να αποδίδουμε σε μια ολόκληρη γενιά τις πράξεις όσων επιλέγουν τη βία και τη λεηλασία.
ΠΗΓΗ ΦΩΤΟ: EPA/MOHAMMED BADRA
