Υπάρχουν στιγμές στην Ιστορία που το θάρρος μερικών ανθρώπων γίνεται παρακαταθήκη για ολόκληρες γενιές.
Ο Νοέμβρης του 1973 είναι μία από αυτές. Οι φοιτητές που εξεγέρθηκαν στο Πολυτεχνείο, οι νέοι και οι πολίτες που στάθηκαν στο πλευρό τους, ύψωσαν το ανάστημά τους απέναντι στη δικτατορία. Απέναντι στον φόβο, στη λογοκρισία, στις διώξεις και στη βία.
Σήμερα, 53 χρόνια μετά, υποκλινόμαστε στη μνήμη όσων έχασαν τη ζωή τους κατά την αιματηρή καταστολή της εξέγερσης. Τιμούμε τους τραυματίες, τους φυλακισμένους, τους βασανισμένους. Όλους εκείνους που διεκδίκησαν την ελευθερία, γνωρίζοντας ότι μπορεί να πληρώσουν βαρύ τίμημα.
Η ελευθερία που απολαμβάνουμε δεν μας χαρίστηκε. Κατακτήθηκε μέσα από αγώνες, θυσίες και ανθρώπους που αρνήθηκαν να αποδεχθούν τη σιωπή ως τρόπο ζωής. Η εξέγερση του Πολυτεχνείου δεν έριξε αμέσως τη χούντα. Αποτέλεσε, όμως, κορυφαία πράξη αντίστασης, κλονίζοντας το καθεστώς και αφήνοντας ανεξίτηλο αποτύπωμα στον αγώνα για τη δημοκρατία.
Το «Ψωμί – Παιδεία – Ελευθερία» διατηρεί τη δύναμή του επειδή εκφράζει ανάγκες που κάθε κοινωνία οφείλει να εξασφαλίζει στους ανθρώπους της: αξιοπρεπή διαβίωση, πρόσβαση στη γνώση, δικαίωμα στη σκέψη και στην έκφραση.
Η νέα γενιά έχει τη δική της φωνή
Εν έτει 2026, οι νέοι δίνουν τους δικούς τους αγώνες μέσα σε μια δημοκρατία που έχουμε ευθύνη να προστατεύουμε και να βελτιώνουμε. Διεκδικούν σπουδές που δεν εξαρτώνται από το εισόδημα της οικογένειάς τους. Εργασία που επιτρέπει να σχεδιάσουν τη ζωή τους. Ένα σπίτι που μπορούν να πληρώσουν. Δημόσια υγεία, ασφάλεια, δικαιοσύνη και θεσμούς που εμπνέουν εμπιστοσύνη.
Ζητούν να ακουστούν για το περιβάλλον, για τις ανισότητες, για τη βία και τις διακρίσεις. Θέλουν να μπορούν να μείνουν στον τόπο τους από επιλογή, να δημιουργήσουν και να προχωρήσουν χωρίς να αισθάνονται ότι το μέλλον τους έχει αποφασιστεί ερήμην τους.
Οι ιστορικές συνθήκες είναι διαφορετικές. Υπάρχει, όμως, ένας βαθύς δεσμός ανάμεσα στις γενιές: η ανάγκη του νέου ανθρώπου να έχει λόγο στη ζωή του και στον κόσμο που θα παραλάβει.
Γι’ αυτό και η ουσιαστική τιμή στο Πολυτεχνείο απαιτεί να ακούμε τους σημερινούς νέους. Να αντιμετωπίζουμε με σεβασμό τις αγωνίες τους, ακόμη κι όταν η φωνή τους μας ενοχλεί. Να τους δίνουμε χώρο να συμμετέχουν, να αμφισβητούν και να διεκδικούν.
Η μνήμη γίνεται ευθύνη
Τα στεφάνια και οι επετειακές ομιλίες αποκτούν περιεχόμενο όταν συνοδεύονται από καθημερινή στάση ζωής. Όταν υπερασπιζόμαστε τα δικαιώματα του άλλου. Όταν αντιστεκόμαστε στον αυταρχισμό και στην αδικία. Όταν ζητάμε λογοδοσία από την εξουσία και στεκόμαστε δίπλα σε εκείνον που δυσκολεύεται.
Τιμή και δόξα στους νεκρούς της εξέγερσης του Πολυτεχνείου. Σε όσους στάθηκαν όρθιοι για να ανοίξει ο δρόμος προς μια ελεύθερη κοινωνία.
Η δική μας ευθύνη είναι να παραδώσουμε στη νέα γενιά μια δημοκρατία με ουσία: με δικαιώματα, ευκαιρίες και αξιοπρέπεια. Μια κοινωνία στην οποία το θάρρος εκείνου του Νοέμβρη θα βρίσκει συνέχεια στη συμμετοχή και στην αλληλεγγύη του σήμερα.
