Αλλαγές στο μερίδιο του επιζώντος συζύγου, στη χρήση της οικογενειακής κατοικίας και στην ευθύνη των κληρονόμων για τα χρέη φέρνει ο νόμος 5303/2026.
Οι βασικές διατάξεις του νέου κληρονομικού δικαίου εφαρμόζονται σε κληρονομιές προσώπων που απεβίωσαν από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026 και μετά, ενώ για ορισμένες παλαιότερες υποθέσεις ισχύουν μεταβατικές ρυθμίσεις.
Τι μερίδιο παίρνουν ο σύζυγος και τα παιδιά
Όταν δεν υπάρχει διαθήκη και ο επιζών σύζυγος κληρονομεί μαζί με ένα παιδί, το μερίδιό του αυξάνεται από το 1/4 στο 1/3 και το παιδί λαμβάνει τα υπόλοιπα 2/3. Αν κληρονομεί μαζί με δύο ή περισσότερα παιδιά, ο σύζυγος λαμβάνει 1/4 και τα παιδιά μοιράζονται τα υπόλοιπα 3/4. Αν κληρονομεί μαζί με συγγενείς δεύτερης τάξης, όπως γονείς ή αδέλφια του θανόντος, δικαιούται το μισό της περιουσίας.
Ποιος μπορεί να κρατήσει το οικογενειακό σπίτι
Εφόσον η κοινή κύρια κατοικία περιλαμβάνεται στην κληρονομιά, ο επιζών σύζυγος δικαιούται την αποκλειστική χρήση της για έναν χρόνο χωρίς αντάλλαγμα. Κατά τη διανομή της κληρονομιάς μπορεί επίσης να ζητήσει από το δικαστήριο να του αποδώσει την κυριότητα του ακινήτου. Αν το δικαστήριο κάνει δεκτό το αίτημα και η αξία του σπιτιού υπερβαίνει την αξία της μερίδας του, ο σύζυγος πρέπει να καταβάλει τη διαφορά. Οι νέοι κανόνες διανομής μπορούν να εφαρμοστούν και σε παλαιότερες κληρονομιές, εφόσον δεν έχει ήδη ασκηθεί αγωγή διανομής.
Τι γίνεται με τα χρέη
Οι πιστωτές μπορούν κατά κανόνα να ικανοποιηθούν από την κληρονομιαία περιουσία, ενώ η προσωπική περιουσία του κληρονόμου προστατεύεται. Έτσι, ένα ακίνητο που αποκτήθηκε από κληρονομιά μπορεί να εκποιηθεί για την κάλυψη οφειλών. Ο νόμος προβλέπει εξαιρέσεις, μεταξύ άλλων όταν ο κληρονόμος δηλώσει ότι θα διαχειρίζεται και θα διαθέτει ελεύθερα την κληρονομιά ή όταν διαθέσει στοιχεία της κατά παράβαση των νόμιμων περιορισμών.
Η νόμιμη μοίρα καταβάλλεται σε χρήμα
Η νόμιμη μοίρα, δηλαδή το ελάχιστο μερίδιο που προστατεύει ο νόμος για τους στενούς συγγενείς που το δικαιούνται, αποτελεί πλέον χρηματική αξίωση. Αντιστοιχεί στο μισό της αξίας της μερίδας που θα έπαιρνε ο δικαιούχος χωρίς διαθήκη. Έτσι, αν ένας γονέας αφήσει το σπίτι στο ένα παιδί, το άλλο μπορεί να διεκδικήσει το ποσό που αντιστοιχεί στη νόμιμη μοίρα του, χωρίς να αποκτά αυτομάτως ποσοστό συνιδιοκτησίας στο ακίνητο.
