Του Χρήστου Θ. Στρατουλάκου
Αντιμέτωποι με συσσωρευμένα προβλήματα βρίσκονται οι αγρότες, καθώς ακόμη και μια καλή παραγωγή δεν εξασφαλίζει πλέον ένα ικανοποιητικό εισόδημα.
Σε αρκετούς κλάδους οι αποδόσεις ήταν προβληματικές, ενώ σε άλλους, όπου η συγκομιδή εξελίχθηκε καλύτερα, οι τιμές διάθεσης των προϊόντων δεν ανταποκρίθηκαν στις προσδοκίες και στα έξοδα των παραγωγών.
Το αποτέλεσμα είναι ένας διαρκής αγώνας για την κάλυψη των υποχρεώσεων. Πριν ξεκινήσει η επόμενη καλλιεργητική περίοδος, πρέπει να πληρωθούν καύσιμα, ηλεκτρικό ρεύμα, λιπάσματα, εφόδια, εργατικά και μεταφορικά, συχνά με περιορισμένη ρευστότητα.
Οι πόλεμοι επιβαρύνουν το κόστος
Ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή έχουν επιβαρύνει σημαντικά την αγροτική παραγωγή, κυρίως μέσω της ενέργειας και των λιπασμάτων. Οι ανατιμήσεις μεταφέρονται στο χωράφι και στη μονάδα, αυξάνοντας το ποσό που χρειάζεται να δαπανήσει ο παραγωγός πριν διαθέσει το προϊόν του.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι, μετά την ενεργειακή κρίση του 2022, οι τιμές των λιπασμάτων υποχώρησαν χωρίς να επιστρέψουν στα προ πανδημίας επίπεδα, ενώ η κρίση στη Μέση Ανατολή πρόσθεσε νέες πιέσεις στο κόστος ενέργειας και εφοδίων.
Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, οι χαμηλές τιμές πώλησης περιορίζουν ακόμη περισσότερο το περιθώριο κέρδους. Η ποσότητα που παράγεται αποκτά αξία για τον αγρότη μόνο όταν το έσοδο καλύπτει τις δαπάνες και αφήνει μια αξιοπρεπή αμοιβή για τη δουλειά του.
Η κρατική στήριξη πρέπει να φτάνει στην πράξη
Η εικόνα αυτή αναδεικνύει την ανεπάρκεια της στήριξης απέναντι στις πραγματικές ανάγκες του αγροτικού κόσμου. Η ύπαρξη ενισχύσεων και προγραμμάτων δεν αρκεί, όταν δεν εξασφαλίζει εγκαίρως τη δυνατότητα συνέχισης της παραγωγής.
Χρειάζονται παρεμβάσεις με ουσιαστικό αποτέλεσμα: μείωση του κόστους, έγκαιρες και δίκαιες αποζημιώσεις, πρόσβαση σε χρηματοδότηση και αποτελεσματικοί έλεγχοι στην αγορά. Η στήριξη πρέπει να κρίνεται από το κατά πόσο επιτρέπει στον παραγωγό να παραμείνει ενεργός και να προγραμματίσει την επόμενη χρονιά.
Η κλιματική κρίση πολλαπλασιάζει την αβεβαιότητα
Την οικονομική πίεση εντείνουν οι συνέπειες της κλιματικής κρίσης. Ξηρασία, παρατεταμένοι καύσωνες, πλημμύρες και αιφνίδιες μεταβολές του καιρού μπορούν να μειώσουν την παραγωγή ή να υποβαθμίσουν την ποιότητά της, ακόμη και όταν έχουν ήδη πραγματοποιηθεί τα περισσότερα έξοδα.
Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος καταγράφει ιδιαίτερα σοβαρούς κινδύνους για τη γεωργία της νότιας Ευρώπης από την έλλειψη νερού, τη θερμική καταπόνηση και την υποβάθμιση των εδαφών. Η προσαρμογή απαιτεί υποδομές και επενδύσεις που δύσκολα μπορεί να χρηματοδοτήσει μόνος του ένας ήδη πιεσμένος παραγωγός.
Οι νέοι αναζητούν διέξοδο μακριά από την ύπαιθρο
Η αβεβαιότητα για το εισόδημα, σε συνδυασμό με τις δυσκολίες της καθημερινότητας στην περιφέρεια, απομακρύνει νέους από την αγροτική δραστηριότητα. Η αναζήτηση εργασίας και σπουδών στις πόλεις συμβάλλει στην πληθυσμιακή αποδυνάμωση αγροτικών περιοχών, επιβαρύνοντας παράλληλα τη διατήρηση υπηρεσιών και υποδομών. Πρόκειται για πρόβλημα που αναγνωρίζεται και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Για να μείνει ένας νέος στον τόπο του, χρειάζεται προοπτική: βιώσιμο εισόδημα, πρόσβαση στη γη και στον εξοπλισμό, αλλά και σχολεία, υπηρεσίες υγείας και αξιοπρεπείς συνθήκες ζωής.
Το μέλλον της αγροτικής παραγωγής συνδέεται άμεσα με το μέλλον της υπαίθρου. Όσο η εργασία στο χωράφι συνοδεύεται από δυσανάλογο κόστος και αβέβαιη ανταμοιβή, τόσο δυσκολότερη γίνεται η παραμονή των σημερινών παραγωγών και η είσοδος της επόμενης γενιάς.
